Wij vonden het tijdens een brainstormsessie over een nieuw zoekvenster in de website van het Zuiderzeemuseum moeilijk te geloven, maar er heeft blijkbaar nog nooit iemand zich afgevraagd hoe gebruikers nu precies zoeken op een website. Natuurlijk zijn er talloze studies gedaan naar de informatie-architectuur van websites en hoe bezoekers hun weg er vinden, maar daar heb ik het in dit geval niet over. Ik bedoel letterlijk: hoe zoeken mensen op een website? Gebruiken ze eigenlijk de zoek-button die bijna altijd direct naast het zoekvenster te vinden is, of gebruiken ze hun enter-toets? Nooit onderzocht. Althans, er is niets over te vinden wanneer ik Google afstruin met zoektermen als search button click enter, users search click enter of Nederlandstalige variaties op deze blijkbaar ongelukkige zoekwoordkeuze (het zou een woord moeten zijn). En we weten het allemaal: als het niet te googlen is, dan bestaat het niet. Met een echte do-it-yourself-mentaliteit heb ik de stoute schoenen aangetrokken. Op verschillende door Occhio ontwikkelde sites installeerde ik een log-script, dat precies bijhield hoe vaak er werd geklikt en hoe vaak er werd ge-enterd.
Waarom is dit interessant?
Het gedrag van websitebezoekers is altijd interessant. En leerzaam. Goede websitebeheerders houden hun bezoekers altijd nauw in de gaten en passen hun website stukje bij beetje aan op hun bestaande of beoogde doelgroep. Zo groeit een website met haar publiek mee. En soms, wanneer genoeg websites op deze manier blijven groeien, evolueert dus het gehele Internet met haar gebruikers mee.
Een mooi voorbeeld hiervan is het uiterlijk van links. Weet u nog, toen links er ongeveer zo uitzagen? Waarschijnlijk wel; u heeft vast geprobeerd op de vorige zin te klikken. Na de komst van CSS in webontwikkelland begon met voorzichtig te experimenteren. De lijntjes onder links werden vaker weggelaten en alleen getoond bij een muisbeweging over de link, men experimenteerde volop met kleuren, en er was zelfs een korstondige trend met stippellijntjes. Het ene experiment slaagde uiteraard beter dan het andere. Maar het publiek raakte gewend aan het nieuwe uiterlijk van links. Het is nog altijd prettig dat ze duidelijk aangegeven staan, maar ze hoeven in ieder geval al tijden niet meer per se blauw en onderstreept te zijn.
Uit experimenten komen nieuwe ideeën. Het publiek went aan deze ideeën, en meer en meer websites durven in te haken op nieuwe vondsten. Zo worden nieuwe standaarden geboren en verandert het Internetlandschap. Het is een continue wisselwerking tussen websites en hun bezoekers.
Juist om dit gegeven zijn wij razend nieuwsgierig naar het gebruik van zoekvensters. En dan vooral de zoek-button: is die überhaupt nog nodig? Of zitten we nu in een overgangsfase waarna men over 2 jaar alleen nog maar gebruik maakt van een enkel zoekveld zonder button? Ik zal u niet langer in spanning laten.
De resultaten
Tijdens het schrijven van dit artikel (op 24 december 2009) waren er ruim 10.000 zoekacties op verschillende sites gemeten*. De verdeling was op dit moment als volgt:
- Slechts 36 procent van de gebruikers klikt op de zoek-button. Per site varieert dit percentage van 33 procent tot 39 procent. Deze groep heeft dus nergens de overhand.
- De overige 64 procent gebruikt de enter-toets in het zoekveld.
- Een enkeling (slechts 6 op de 10.000) gebruikt de tab-toets om door te gaan naar de zoek-button, en gebruikt daar vervolgens de enter-toets. Een aantal dat zo ontzettend te verwaarlozen is, dat we dat voor het gemak ook doen in onze conclusie.
Een duidelijke meerderheid gebruikt dus de enter-toets. In het kader van evolutie is dit goed nieuws; het wijkt namelijk af van het traditionele gebruik. Onze websitebezoekers raken steeds meer gewend aan het feit dat het veel sneller is om direct op enter te drukken, en negeren de button. Toch is het aantal buttonklikkers nog lang niet zo gering dat we deze in het vervolg maar zo achterwege kunnen laten. Wat kunnen we dan wel doen? Experimenteren. Met de vorm van deze zoek-button. Sterker nog, we zitten al een tijd in een experimentatiefase wat dit onderwerp betreft, en dit is waarschijnlijk ook de reden dat gebruikers gewend raken aan de alternatieven voor de traditionele zoek-button. Kijk bijvoorbeeld naar het zoekvenster van uw Internetbrowser. Deze maakte een jaar of drie geleden zijn grootscheepse entree met de komst van Insternet Explorer 7 en de nieuwere versies van Firefox, Safari en recentelijk Google Chrome.
Internet Explorer 7 was nog vrij voorzichtig en verving het woordje “zoeken” voor een button met een vergrootglas. De overige browsers werden al snel brutaler en stopten het vergrootglas links of rechts in het zoekvenster: de button was visueel compleet verdwenen. Het vergrootglas bleef in sommige gevallen echter wel klikbaar: de functionaliteit van de button was er nog steeds. Zelfs Microsoft volgde met haar achtste versie van Internet Explorer, zoals te zien is in de screenshots hiernaast.
Conclusie
We zien een duidelijke trend: de zoek-button verdwijnt. Misschien niet volledig, maar hij wordt in ieder geval steeds kleiner en subtieler. Ook op het Internet zien we dat steeds meer ontwerpers zich vrij voelen om hiermee te experimenteren, en wij juichen dit natuurlijk van harte toe. Sterker nog: we dragen ons steentje bij! Herinnert u zich nog die brainstorm, waar ik het in het begin van dit artikel over had? Ga maar eens kijken naar het eindresultaat. Reacties zijn welkom!
* Ik zal de cijfers regelmatig updaten, zodat ze steeds accurater worden.